Takk’n

“Een arm strekt zich en grijpt autosleutels. Een andere arm pakt voordeurknop en de deur verandert snel van vorm. Een nieuw kleurenpalet dient zich aan, groen van bosjes, grijsblauw van de lucht. Een plotselinge sensatie van kou uit het niets. Groen en blauw verdwijnen en maken plaats voor lichtgrijze vierkanten, wielen en schakeringen van blauw, autodeur. Een arm strekt zich en steekt de sleutel erin. De grijze vierkanten verdwijnen. Nu is er transparant glas en een autospiegel. ‘Beng’ klinkt het na snelle beweging van tegemoetkomende autodeur.

Een gebrom begint. Armen en benen bewegen zich als aanspanningen en ontspanningen, duwen, trekken en grijpen. De lichtgrijze vierkanten beginnen te bewegen en veranderen in donkergrijs asfalt dat tegemoet komt en verdwijnt. Sneller en sneller beweegt het asfalt, zwenkend naar links of rechts, verdwijnend hier in het niets. Een gedachte ‘opschieten!’ duikt op, gevolgd door meer aanspanning en beweging. Dit hier slurpt het asfalt nog sneller op tot een huisje piepklein in de verte opdoemt. Het wordt snel groter totdat het halt houdt en het gebrom stopt,” vertel ik.

Als mijn vriendin me verbijsterd aankijkt zeg ik het anders: “Toen je belde of ik zo snel mogelijk kon komen, greep ik de autosleutels, rende de deur uit en stapte in de auto. Ik reed de buurt uit, zo snel mogelijk naar jou toe.”

Taal is niet gemaakt om de directe ervaring hier en nu te beschrijven. Sterker nog, aan de directe ervaring komt geen taal te pas. Het blijft napraten. Godzijdank, want dat bevrijdt de non-duale, onmiddellijke ervaring van het idee dat er een correcte taal zou zijn om het te beschrijven. Het maakt niet uit of je het woord ‘ik’ vermijdt of niet (zoals in die humoristische cartoons over advaïsten in gesprek, of in bovenstaand stukje), het blijft achteraf commentaar op wat in essentie woordloos is.

Ik herinner me het eerste woordje van mijn oudste zoon, ‘takk’n’. Ik snapte niet wat hij ermee bedoelde, maar we waren allebei verheugd dat dat jonge keeltje een woordachtig geluid had voortgebracht. Een nieuwe laag van communicatie opende zich tussen ons. Spoedig zou hij begrijpbare woorden zeggen, vreemde spelregels verzinnen voor zijn jongere broertje, en nog later zouden we onderhandelen over de voor- en nadelen van snoep eten om 5 uur ’s middags. Taal geeft macht.

Maar ook zonder woorden vindt communicatie plaats. Mijn kat bijvoorbeeld weet zich aardig verstaanbaar te maken. Ze heeft zichzelf leren miauwen nadat ze per ongeluk een keer opgesloten zat, me hoorde roepen en zich niet kenbaar kon maken. Inmiddels is haar vocabulaire uitgebreid tot allerlei geluidjes, waarmee ze feilloos aangeeft wat ze wil. Ik luister graag naar mijn kat. Hoe minder woorden er vallen, hoe aandachtiger ik luister. En aandachtig luisteren, vanuit de Stilte achter de woorden, brengt me Thuis. Daarom treft een gesprek met mijn dove buurvrouw me dieper; ze lipleest oplettend en vormt woorden die ze zelf niet kan horen.

Wat valt er veel te zeggen over taal …. met taal. Deze InZicht brengt aspecten van taal naar voren waar we niet bij stilstaan. Taal blijkt een verre van saai onderwerp; het blijkt een enorme invloed te hebben op onze ervaring van de realiteit. Lees de woorden, om uit te komen bij wat zich erachter bevindt.

PS. Takk’n betekent in Hindi, Servisch, Creools en veel andere talen ‘bedankt’. In Atjehese en Maleis is het ‘ik weet het niet’. In Basjkiers ‘dat is genoeg’. En in het Oromo ‘het spijt me, maar daar kan ik je niet mee helpen’. Mijn zoon communiceerde duidelijker dan ik dacht.