Het bezoek

De oude meester wacht al op ons als we zijn hut binnengeleid worden door de monnik die hem verzorgt. Hij zit op een houten dharma-stoel in zijn oranjebruine pij, zijn pijnlijke voeten in sandalen voor zich uitgestrekt. Zijn gezicht licht op als hij mijn man ziet, die als ex-monnik een oude bekende is. Daarna rust zijn blik op mij, open en aandachtig.

Hij is in de negentig, een wereldbekend boeddhistische leraar, die zijn leven lang als abt en dharma-leraar hele kloostergemeenschappen en leken heeft geleid. We hebben een bezoek aangevraagd, dat ons verleend is; een bezoek dat meestal een half uur duurt. Alhoewel ik veel over hem gehoord heb, heb ik hem nog nooit ontmoet.

Onmiddellijk valt me de stilte op die de kamer vult. Het is niet een stilte die voortkomt uit de rustige, bosrijke omgeving van het klooster, maar die andere Stilte, voelbaar, hoorbaar, en allesdoordringend. Voor een moment word ik herinnerd aan dezelfde Stilte die ik gehoord heb in een grot waar Ramana Maharshi lang geleefd heeft. Het gebeurt niet vaak dat je zo’n Stilte ontmoet.

We nemen plaats op de twee stoelen die voor ons klaarstaan. Daar zit hij in levenden lijve, de voormalige abt, die nog steeds zoveel voor mijn man betekent. Sommige lessen die je hebt ontvangen, in woord of daad, dringen pas werkelijk jaren of decennia later tot je door, weet ik uit eigen ervaring.

Er ontspint zich een gesprek over oude bekenden: heeft mijn man nog contact met die en die, hoe gaat het met zijn familieleden en het laatste nieuws over gezamenlijke bekenden. Af en toe kijkt hij mij aan met een open en onderzoekende blik, die ik beantwoord omdat ook ik nieuwsgierig ben naar wat ik aantref. Zijn gezicht breekt vaak open in een brede glimlach. Het is alsof een grote innerlijke aandachtigheid en uiterlijke vreugde zich in hem afwisselen als eb en vloed.

Na een moment van stilte neemt het gesprek een wending en gaat het over religie. Hij vertelt over zijn jeugd in een christelijke kerk. We praten over hoe jammer het is als religie verdeelt. Ik haal Ramana aan, die ongeveer hetzelfde gezegd heeft en ook eindigt met de woorden: “Wat jammer! Wat jammer!”¹

Verder weer gaat het gesprek over de ongemakken en beperkingen van oud zijn, terwijl ik toekijk hoe de twee mannen praten als vertrouwde oude buren. Na een moment reikt hij naar een kastje naast zich en geeft mijn man zijn laatste boek met lezingen; een van de weinige dingen die hij schenken kan omdat je als boeddhistisch monnik niets bezit. Als ik het in mijn hand neem en moet lachen om de titel*,* vraagt hij of ik een eigen exemplaar zou willen. Op mijn ‘ja’ overhandigt hij het me met een eerbiedig gebaar, wat me ontroert. Het half uur wordt drie kwartier. Dan komt de verzorger stilletjes binnen als wenk dat de tijd voorbij was.

Het bezoek was een combinatie van diepe Stilte en complete alledaagsheid. Er was niets tussenin. Dit is, mijns inziens, de kwaliteit van een echte meester. Zo zullen ook de soefi-meesters (geweest) zijn. Ook zij hebben gezegd hoe jammer het is als religie verdeelt. Zelf heb ik geen van hen persoonlijk ontmoet maar ik heb ze wel ontmoet in hun geschriften. Mijn favoriet is Hafiz. Hij maakt me aan het lachen door precies dezelfde combinatie van Stilte en alledaagsheid. Dat is het vreemde perikel waarin we ons allemaal bevinden: volkomen mens zijn én tegelijkertijd de boeddha-natuur zelf. En vaak zijn we als dat slimme stukje schapenvlees waar Hafiz het over heeft, dat liever halverwege blijft steken:

Zoals een

slim stukje schapenvlees

dat weigert te vallen in de ‘diepe put’

wetend dat het er zo snel zal uitkomen

aan de ‘andere kant’

en zich vastklemt tussen je tanden …

Daarover wil Hafiz zingen vandaag

In dit nummer lees je over de onvergetelijke indruk die sommige meesters uit de soefi-traditie achterlieten op diegenen die ze ontmoet hebben. Lees, luister en wervel mee.

¹ “Het is verwonderlijk dat er zoveel religies nodig zijn om zo’n simpele waarheid te onderrichten, en dat er zoveel conflicten gaande zijn over welke het juiste onderricht is. Wat jammer! Wat jammer!” - Ramana Marharshi