De vrijheid voorbij vrijheid

Maakt u kennis met Dr. Jean Klein, medicus, violist, kunstkenner, yoga- en spiritueel leraar, spreker van tenminste vier talen, vader en echtgenoot… Dr. Jean Klein, die over zichzelf zei dat het prachtig is om niemand te zijn.

Hoe was Jean Klein ‘niemand’ geworden? Hij bleek weinig over zijn verleden en achtergrond gesproken te hebben, noch over zijn eigen leraar Pandit Veeraraghavachar Rao, een geleerde aan het Sanskriet College in Bangalore, bij wie hij drie jaar verbleef. In een (Frans) boek van zijn dochter Nita Klein vonden we echter een passage waarin hij vertelt over deze tijd, wat u verderop in dit nummer kunt lezen.

Veel van zijn studenten boden aan om een stukje te schrijven voor deze InZicht. In hun getuigenissen kwam een toegewijd leraar naar voren die zijn aanpak aanpaste aan de mens die hij voor zich had. Sommigen kwamen bij hem via de yoga (de weg van het lichaam), sommigen via zijn lezingen (de weg van de kennis). Daar voegde hij nog de weg van de schoonheid aan toe door kunst en muziek te gebruiken als middel om glimpen op te vangen voorbij het kleine zelf. Tel daarbij het voorbeeld van zijn eigen liefdevolle toewijding op en je hebt een complete benadering voor realisatie. Jean Klein was leraar in hart en nieren die zich diep en onvergetelijk nestelde in de harten van zijn studenten. Velen noemen hem nog steeds ‘de meester’.

Die getuigenissen riepen mijn nieuwsgierigheid op naar de woorden van de leraar zelf, vrij onbekend als ik was met zijn leer. Hij bleek te spreken en schrijven over de meest uiteenlopende onderwerpen, om ze daarna thuis te brengen tot de essentie. Een voorbeeld van dat scala aan onderwerpen is te vinden in The Book of Listening, helaas nooit uitgebracht in het Nederlands.

Ik sloeg dat boek lukraak open bij een vraag van iemand die schrijver van beroep was en wilde weten hoe fictie schrijven en spiritueel onderzoek samen kunnen gaan aangezien hij daar steeds meer moeite mee had. Ik geef het laatste stukje van zijn antwoord hier weer.

“Als je vrij bent van de persoon, ben je vrij van je persoonlijke geheugen, en dan sta je open voor het universele geheugen. En je zult verbaasd staan in welke richtingen je geduwd wordt. Je schrijvershand zal het niet kunnen bijhouden! Als je vrij bent van ‘een schrijver’ zijn, of ‘een auteur’, of ‘een intelligente creatieve persoon’ zul je een drama creëren waarin de ‘mij’s’ komen en gaan van moment tot moment. Uiteindelijk zullen al deze ‘mij’s’ vrij worden van het ‘ik’. [..] Maar het is belangrijk dat rede en herinnering het niet belemmeren, dat je meegaat met de stroom.”

Wat me trof was de vrijheid om niet vrij te zijn van de ‘mij’s’, maar om deze vrijelijk en onbelemmerd te laten stromen in hun ontelbare verschijningsvormen van moment tot moment. Dat is wat ik de vrijheid voorbij vrijheid zou noemen. Ware vrijheid.