Een non-duaal coach van formaat

Een verhaal (uit de chassidische traditie) waar ik erg van hou is het volgende. Een klooster was in grote moeilijkheden. Er waren nog maar vijf monniken over, de abt en vier anderen, en ze waren allemaal erg oud. Het was duidelijk dat de orde aan het uitsterven was.

In de bossen rond het klooster stond een kleine hut die een rabbijn uit een nabijgelegen stad soms gebruikte als kluizenaarshut. Op een dag kreeg de abt het idee om de hut te bezoeken om te zien of de rabbijn advies kon geven om het klooster te redden. De rabbijn verwelkomde de abt en sprak zijn medeleven uit. “Ik weet hoe het is,” zei hij, “de geest is uit de mensen verdwenen. Bijna niemand komt meer naar de synagoge.” De rabbi en de oude abt weenden samen en spraken stil over diepe dingen.

Toen de abt vertrok omhelsden ze elkaar. “Het was heerlijk om samen te zijn,” zei de abt, “maar eigenlijk heb ik gefaald in de reden waarom ik kwam. Heb je geen advies dat het klooster zou kunnen redden?” “Nee, het spijt me,” antwoordde de rabbijn, “ik heb geen advies. Het enige wat ik jullie kan vertellen is dat een van jullie de Messias is.”

Toen de andere monniken dit hoorden, vroegen ze zich af wat het betekende. “De Messias is een van ons? Hier in het klooster? Zou de rabbi de abt bedoelen? Natuurlijk moet het de abt zijn, die al zo lang onze leider is. Maar misschien bedoelde hij broeder Thomas wel die ongetwijfeld een heilig man is? Hij kan Broeder Elrod toch niet bedoeld hebben, die is zo chagrijnig? Maar Elrod is erg wijs. En zeker is het broeder Phillip niet, die is te passief. Maar als je hem nodig hebt is hij er altijd! En natuurlijk bedoelde hij mij niet… maar stel dat hij dat wel deed? Oh God, ik? Ik ben maar een gewoon mens. Dat zou toch niet waar kunnen zijn?”

Terwijl ze de rabbi’s woorden overpeinsden begonnen de oude monniken elkaar met buitengewoon respect te behandelen; een van hen was immers de Messias! En voor het geval dat ze het zelf waren, begonnen ze zichzelf met buitengewoon respect te behandelen. Het verhaal gaat verder dat dankzij de woorden van de rabbi het diepe respect van de monniken voor zichzelf en de anderen de sfeer in het klooster zo veranderde dat het vele mensen begon aan te trekken. De orde groeide en bloeide opnieuw in een levendige gemeenschap van licht en liefde.

Mij lijkt de rabbi een non-duale coach van formaat. Zijn ene, haast terloopse oneliner transformeert niet alleen de monniken zelf, maar ook de hele gemeenschap. Moeiteloos smelten de oude verstarde persoonlijkheden weg in de herkenning van de ene Ware die zich onder hen bevindt, oftewel, in hen bevindt. Ik vind het geniaal.

Dat het wegsmelten van persoonlijke obstakels en zien wie je werkelijk bent lang kunnen duren, daar kunnen we allemaal over meepraten. Soms is hulp daarbij welkom, soms is hulp misschien niet behulpzaam, en ook prijzig. Een non-duaal coach beweegt zich in het schemerige gebied van menselijke ondersteuning geven én water verkopen bij de rivier.

De auteurs in dit nummer reflecteren op hun eigen praktijk en werkwijze in het jongleren tussen deze twee uitgangspunten. Hoe en of te sleutelen aan iets wat er niet is, dat is de koan.