Een Anchoress van Goedheid

Misschien heb jij net als ik de laatste tijd nagedacht over vragen als: Waarom is mogelijk dat er zo’n onbeschrijflijk lijden bestaat in deze wereld? Hoe kunnen mensen elkaar (en dieren en de hele planeet) op zo’n gruwelijke wijze leed aandoen? Is er niet iets mis met de Schepping dat dit alles mogelijk is? Hoe kom je met deze dingen in het reine?

In de 14e eeuw woedde in Norwich, Engeland, destijds een welvarende havenstad, drie keer een epidemie van de Zwarte Dood en roeide de halve stadsbevolking uit. Ongeveer in dezelfde tijd kwamen de hongerlijdende boeren in opstand tegen de hoge heren maar werden bloedig neergeslagen. Een paar jaar daarna probeerden leden van een bevlogen religieuze beweging de aartsconservatieve Katholieke Kerk te hervormen en eindigden allen op de brandstapel. Te midden van dit alles leefde Julian van Norwich en verloor hoogstwaarschijnlijk haar eigen man en kinderen. Toen ze dertig jaar oud was lag ze op haar sterfbed, kreeg een aantal openbaringen en overleefde wonderwel.

Ze werd een anchoress. Dat hield in dat ze zich ceremonieel liet ‘inkluizen’ voor de rest van haar leven in een kleine cel, aangebouwd aan een kerk in een stad. De cel van zo’n stadskluizenares had alleen twee raampjes, de ene de kerk in en de andere naar de straat. Julian’s kerkje lag aan de drukke straat van de haven naar het centrum. Ze zou er nog zo’n veertig jaar leven met haar kat en spirituele raad en steun geven door het straatraam aan het uiteenlopende volk dat passeerde.

Afgelopen November, op een koude winterochtend, zat ik in haar kluizenaarscel en hoorde de Stilte. De vragen die me bezig hadden gehouden verschenen in mijn gedachten. Terwijl ik daar zat werd de Stilte luider en verdwenen de vragen. Het werd me duidelijk dat naarmate de realisatie van wat je werkelijk bent dieper in lijf en leven zinkt, je sensitiever en weerlozer wordt, niet geharder en onverschilliger. Maar die weerloze Openheid is onverwoestbaar.

Julian van Norwich zou de eerste vrouw worden die een boek in het Engels schreef, wat bewaard is gebleven omdat het eeuwenlang verborgen is gehouden in nonnenkloosters voor de officiële kerk. Haar Revelations of Divine Love is doordrenkt van een optimisme en van de liefde en dankbaarheid van God voor de mens in al zijn worstelingen. Een bekend citaat is: “Dwaling (zonde) behoort erbij, maar alles komt goed, en alles komt goed, en alle dingen komen goed”.

Ze schrijft: “In onze ogen worden er slechte dingen gedaan en wordt er zo’n groot letsel toegebracht dat het ons onmogelijk lijkt dat het ooit goed komt. In het aanzien hiervan treuren en rouwen we diep en kunnen ons niet toevertrouwen aan het zien van God zoals we dat zouden moeten doen. En de oorzaak hiervan is dat het gebruik van ons verstand nu zo blind is, zo beperkt en zo simpel dat we die wonderbaarlijke hoge Wijsheid, Macht en Goedheid niet kunnen herkennen. Dat bedoelt Hij als Hij zegt,“Je zult zelf zien dat alle dingen goed komen”.

En: “De machtige, wonderbaarlijke woorden waarin Hij zei: Ik ben het die het hoogst is; Ik ben het die het laagst is; Ik ben het die alles is.”

Ik hou van het Engelse woord anchoress. Het betekent een anker zijn; onze oorspronkelijke (goddelijke) natuur belichamen te midden van het wel en wee van het aardse gebeuren. Ik denk aan Etty Hillesum die langs het prikkeldraad loopt in Westerbork, aan Arjuna die de oorlog tussen zijn vrienden en familie moet inluiden, aan Meister Eckhart op de vlucht voor de Inquisitie, aan St John van het Kruis gevangen en mishandeld door zijn broeders in een donker kelderhok, en aan zovele anderen.

Daarom besloten we om voor InZicht iets ongebruikelijks te doen en het roer om te gooien voor dit Februari nummer. We vroegen een aantal auteurs om op korte termijn te schrijven over vrede: je vindt hun visie en ervaring op de volgende bladzijden. Het jubileumnummer zal nu verschijnen in Mei. Ik hoop dat dit nummer bijdraagt aan vrede herkennen.